JEUGDDIABETES EN OUDERDOMSSUIKER

Rogier Verberne

Ziekteverschijnselen



Hyperglykemie
Jeugddiabetes (diabetes mellitus type 1) en ouderdomssuiker (diabetes mellitus type 2) zijn stoornissen van de koolhydraatstofwisseling die beide worden gekenmerkt door een verhoogde bloedsuikerconcentratie. De normale bloedspiegel bij mensen schommelt gedurende het etmaal tussen 4 en 8 mmol/l (2). Een glucosespiegel onder 4 is te laag (hypoglykemie), boven 8 is te hoog (hyperglykemie). Maar men spreekt pas van diabetes bij een bloedspiegel boven 11 mmol/l (1,3). Pas dan wordt suiker in de urine uitgescheiden en beginnen de ziekteverschijnselen. De oorzaak van hyperglykemie is insulinegebrek. Bij jeugddiabeten stopt de insulineproductie als de β-cellen in de pancreas zijn uitgeschakeld door een auto-immuunreactie (absoluut insulinegebrek). Bij ouderdomsdiabeten is de gevoeligheid van de β-cellen voor de bloedglucosespiegel verminderd (Impaired Glucose Tolerance) door degeneratie van de β-cellen. Daardoor wordt bij een stijgende bloedspiegel pas later en minder insuline geproduceerd (relatief insulinegebrek).

Symptomen
Bij een bloedsuikerconcentratie boven 11 mmol/l wordt de nierdrempel voor glucose overschreden en begint de uitscheiding van suiker in de urine. Bij een concentratie van 20 mmol/l gaat daarbij circa 100 gram glucose per dag met de urine verloren. Bij ernstige diabetes zijn bloedspiegels mogelijk boven 60 mmol/l (3); het glucoseverlies met de urine is dan groot. Daarbij wordt veel urine geproduceerd. Het vochtverlies veroorzaakt dorst en daardoor drinken onbehandelde diabeten veel: wel 10 liter per dag (en nacht) en ze plassen dienovereenkomstige hoeveelheden. Vandaar de naam diabetes (doorstroom). Diabeten voelen zich ook voortdurend moe door een glucosetekort in hun spieren en andere organen. Het glucosetekort treft ook het hongercentrum dat reageert door de eetlust te stimuleren. Daardoor hebben onbehandelde en slecht gereguleerde diabeten voortdurend honger en eten ze veel. Maar daarbij is er een verschil tussen jeugddiabetes en ouderdomssuiker: onbehandelde patiënten met diabetes type 1 eten veel maar ze worden desondanks graat-mager; mensen met onbehandelde diabetes type 2 eten ook veel maar zij krijgen overgewicht.

Gewicht
Door het absolute insulinegebrek bij onbehandelde jeugddiabeten kan geen glucose worden opgenomen in de organen. Die schakelen over op de verbranding van lichaamsvet en vervolgens wordt ook spiereiwit verbrand als alternatieve energievoorziening. Ondanks het vele eten verdwijnen dan de vetreserves en ook de spieren ‘smelten weg’ (3). Ze worden cachectisch en sterven tenslotte van uitputting.

onbehandelde jeugddiabetes

Leonard Thompson die als eerste met insuline werd behandeld (4)
Canada 1922

Onbehandelde patiënten met ouderdomssuiker daarentegen eten ook veel maar zij krijgen overgewicht: 80 tot 85% van hen is (veel) te dik. Het relatieve insulinegebrek veroorzaakt glucosetekorten in de organen. Maar in bepaalde vetdepots, bijv. in de buik, wordt bij hen kennelijk nog wel glucose opgenomen en als vet opgeslagen.

Oorzaak en gevolg
Bij mensen met overgewicht wordt veel vaker ouderdomssuiker vastgesteld dan bij mensen met een normaal gewicht of bij magere mensen. Er bestaat dus een associatie tussen overgewicht en ouderdomssuikler. Dat wordt doorgaans uitgelegd als oorzaak en gevolg, dus als ‘overgewicht veroorzaakt diabetes’. Die uitleg is statistisch onjuist. De associatie geldt evenzeer in het omgekeerde geval: als de ouderdomssuiker oorzaak is van het overgewicht. Dat laatste is logischer omdat bij onbehandelde en slecht gereguleerde type 2-diabeten een glucosetekort in het hongercentrum ontstaat dat de eetlust stimuleert. Dat heeft overgewicht tot gevolg. En omgekeerd verdwijnt bij ouderdomsdiabeten het overgewicht vaak nadat een behandeling is ingesteld die hun bloedsuikerspiegel weer binnen de normale grenzen brengt van 4 tot 8 mmol/l.

Conclusies
1. Symptomen van onbehandelde jeugddiabetes zijn: veel plassen, veel drinken, vermoeidheid, veel eten en ernstige vermagering.
2. Symptomen van onbehandelde ouderdomssuiker zijn: veel plassen, veel drinken, vermoeidheid, veel eten en overgewicht.
3. Overgewicht is niet de oorzaak van ouderdomssuiker maar eerder het gevolg ervan.

Bronnen
1. American Diabetes Association (2010). Diabetes Care 33: supplement 1 S62-69; Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus
2. Guyton AC and Hall JE (2011). Textbook of Medical Physiology 12th ed.; ISBN 978-1-4160-4574-8; p 939-954: Insulin, Glucagon and Diabetes Mellitus 
3. Tack CJ en Stehouwer CDA (2010). Interne geneeskunde; 4e druk; ISBN 978-90-313-7360-4; p 835-865: Diabetes mellitus
4. Wientjens WHJM (2008). Diabetes … Nou en? Zeventig jaar belevenissen. Novo Nordisk BV; ISBN 978-90-804452-7-7; p 15

© Rogier Verberne
ISBN/EAN: 978-90-818362-1-0
www.over-suikerziekte.nl